Praca w upały. Jakie obowiązki ma pracodawca?

Praca w upały oznacza dla pracodawcy zestaw konkretnych obowiązków BHP, które uruchamiają się wraz ze wzrostem temperatury na stanowisku pracy. Dotyczą one wszystkich zatrudnionych na umowę o pracę, a w dużej części także zleceniobiorców i samozatrudnionych pracujących w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Mechanizm jest progowy: po przekroczeniu 28°C w pomieszczeniu lub 25°C na otwartej przestrzeni pojawia się obowiązek zapewnienia bezpłatnych napojów, a osobne progi chronią młodocianych oraz kobiety w ciąży i karmiące. Polskie prawo nakłada na pracodawcę obowiązki związane z dostarczaniem płynów również wtedy, gdy temperatura jest niska lub umiarkowana. Musimy także rozróżnić dwie kwestie prawne: zwykłą wodę do picia (dla każdego) oraz napoje profilaktyczne (ze względu na uciążliwe warunki).

Polskie prawo nadal nie wyznacza ogólnej maksymalnej temperatury, powyżej której pracy nie wolno wykonywać, co nie zwalnia pracodawcy z działania. Za zaniedbania w tym obszarze grozi grzywna od 1 000 do 30 000 zł, a od czerwca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi dedykowaną infolinię do zgłaszania wysokich temperatur w pracy. Poniżej znajdziesz aktualny na 2026 rok wykaz progów, obowiązków i planowanych zmian.

• Napoje: obowiązkowe od 28°C w pomieszczeniach i od 25°C na otwartej przestrzeni.
• Minimalna temperatura: 14°C, a w biurach i przy lekkiej pracy fizycznej 18°C.
• Młodociani: zakaz pracy w pomieszczeniach powyżej 30°C i przy wilgotności względnej powyżej 65%.
• Brak ogólnego górnego limitu temperatury (projekt zmiany zakłada 35°C w pomieszczeniach najwcześniej od 2027 r.).
• Kara za naruszenie zasad BHP: grzywna od 1 000 do 30 000 zł.

Jakie progi temperaturowe obowiązują pracodawcę w upały?

Polskie przepisy nie posługują się jednym pojęciem „upału”, tylko wiążą konkretne obowiązki z konkretnymi wartościami temperatury i wilgotności. Poniższa tabela zestawia progi obowiązujące w 2026 roku wraz z podstawą prawną.

Sytuacja	Próg	Obowiązek lub skutek	Podstawa prawna
Napoje w pomieszczeniach	powyżej 28°C	bezpłatne napoje dostępne przez całą zmianę	rozporządzenie RM z 28.05.1996 r. o profilaktycznych posiłkach i napojach
Napoje na otwartej przestrzeni	powyżej 25°C	bezpłatne napoje dostępne przez całą zmianę	rozporządzenie RM z 28.05.1996 r.
Napoje wzbogacone (sole mineralne, witaminy)	WBGT powyżej 25°C (mikroklimat gorący)	napoje wzbogacone, np. przy źródłach ciepła	rozporządzenie RM z 28.05.1996 r.
Minimalna temperatura, biura i lekka praca	nie niżej niż 18°C	obowiązek zapewnienia temperatury	rozporządzenie MPiPS z 26.09.1997 r. (ogólne przepisy BHP), § 30
Minimalna temperatura, pozostałe prace	nie niżej niż 14°C	obowiązek zapewnienia temperatury	rozporządzenie MPiPS z 26.09.1997 r., § 30
Młodociani	powyżej 30°C i wilgotność powyżej 65%	całkowity zakaz pracy	rozporządzenie RM z 19.06.2023 r. (prace wzbronione młodocianym)
Górny limit ogólny	brak	brak twardego progu zakazu pracy	stan na 2026 r., projekt zmiany w toku

Praca w upały. Czy pracodawca musi zapewnić napoje i od jakiej temperatury?

Tak. Pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpłatne napoje, gdy temperatura na stanowisku pracy przekracza 28°C w pomieszczeniu lub 25°C przy pracy na otwartej przestrzeni. Obowiązek wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.

Napoje muszą być dostępne stale, w ilości zaspokajającej potrzeby zatrudnionych, przez całą zmianę roboczą. Potwierdza to apel Głównego Inspektora Pracy Marcina Staneckiego z 24 czerwca 2026 r., który przypomina, że przy przekroczeniu tych progów napoje należą się pracownikom nieodpłatnie i powinny być dostępne przez całą zmianę.

Czy napoje w upały można zastąpić ekwiwalentem pieniężnym?

Nie. Obowiązku zapewnienia napojów nie wolno zrealizować przez wypłatę ekwiwalentu pieniężnego. Pracodawca musi udostępnić napoje fizycznie, a nie przekazać pracownikowi pieniądze na ich zakup.

Różni to napoje od posiłków profilaktycznych, gdzie od nowelizacji z 2019 roku dopuszczono w określonych sytuacjach bony lub talony. W przypadku samych napojów taka możliwość nie istnieje.

Kiedy pracodawca musi dać napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy?

Napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy należą się pracownikom zatrudnionym w warunkach mikroklimatu gorącego, gdy wskaźnik obciążenia termicznego WBGT przekracza 25°C. Dotyczy to przede wszystkim pracy przy źródłach ciepła.

W praktyce obowiązek ten obejmuje stanowiska w hutach, odlewniach, piekarniach i podobnych zakładach. Zwykła praca biurowa w upalny dzień nie spełnia tego kryterium, więc tam wystarczą standardowe napoje.

Czy woda z kranu wystarczy jako napój dla pracownika?

Tak. Pracodawca może spełnić obowiązek, udostępniając zwykłe ujęcie wody, na przykład wodę z miejskiego wodociągu, bez konieczności przegotowania. Woda musi jednak spełniać wymagania rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

Oznacza to obowiązek regularnych badań wody pod kątem mikrobiologicznym, chemicznym, organoleptycznym i fizykochemicznym. Niezależnie od napojów, przy pracach brudzących lub w wysokiej temperaturze pracodawca zapewnia także co najmniej 90 litrów wody dziennie na osobę do celów higienicznych.

Jaką temperaturę pracodawca musi zapewnić w pomieszczeniach pracy?

W pomieszczeniach pracy temperatura nie może być niższa niż 14°C, a w biurach i przy lekkiej pracy fizycznej nie niższa niż 18°C. Wynika to z § 30 ogólnych przepisów BHP. Wyjątkiem są sytuacje, w których względy technologiczne nie pozwalają utrzymać tych wartości.

Przepisy określają zatem dolną granicę. Górnej granicy temperatury w pomieszczeniach pracy ogólne przepisy BHP nie ustalają, co prowadzi do najczęstszego nieporozumienia wokół tego tematu.

Czy w polskim prawie jest górna granica temperatury w pracy?

Nie. W polskim prawie nie istnieje ogólny przepis, który zakazywałby pracy powyżej określonej temperatury. Jedyny twardy górny próg dotyczy pracowników młodocianych, którzy nie mogą pracować w pomieszczeniach powyżej 30°C.

Brak ogólnego limitu nie oznacza dowolności. Państwowa Inspekcja Pracy podkreśla, że wobec braku przepisów o maksymalnej dopuszczalnej temperaturze inspektorzy mogą jedynie weryfikować spełnienie obowiązków powiązanych z upałem, takich jak napoje, przerwy czy organizacja pracy. Tę lukę ma wypełnić projekt nowelizacji opisany w dalszej części artykułu.

Czy pracodawca musi zapewnić klimatyzację w upały?

Przepisy nie nakazują wprost montażu klimatyzacji, ale wymagają zapewnienia wymiany powietrza oraz ochrony stanowisk przed nadmiernym nasłonecznieniem i niekontrolowanym dopływem ciepła. Pracodawca realizuje to dowolnymi skutecznymi środkami, na przykład wentylacją, roletami, żaluzjami lub klimatyzacją.

Jeśli pracodawca utrzyma w pomieszczeniu temperaturę poniżej 28°C, na przykład dzięki sprawnej klimatyzacji, obowiązek zapewnienia napojów w tym pomieszczeniu nie powstaje. Urządzenia klimatyzacyjne muszą być sprawne i czyste, a strumień powietrza nie powinien być kierowany bezpośrednio na pracownika.

Czy pracodawca może skrócić czas pracy w upały?

Tak. Pracodawca może dobrowolnie skrócić czas pracy poniżej norm wynikających z przepisów prawa pracy, czyli poniżej 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy. Dotyczy to zwłaszcza pracy w warunkach szczególnie uciążliwych dla zdrowia.

Pracownik, który był gotów do pracy, a nie wykonywał jej z decyzji pracodawcy o skróceniu czasu pracy, zachowuje prawo do wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania. Skrócenie czasu pracy to uprawnienie, a nie obowiązek pracodawcy, dlatego inspekcja pracy może je jedynie rekomendować.

Na czym polegają przerwy regeneracyjne w czasie upałów?

Przerwy regeneracyjne to dodatkowe przerwy od pracy wprowadzane przez pracodawcę, aby ograniczyć skutki wysokiej temperatury. Pracodawca może je ustanowić od podstaw albo wydłużyć przerwy już przyjęte w zakładzie i wliczane do czasu pracy.

W praktyce przerwy regeneracyjne łączy się z rotacją na stanowiskach najbardziej narażonych na ciepło oraz z przesunięciem najcięższych prac na chłodniejsze godziny dnia. To także jedno z głównych zaleceń kierowanych przez PIP do pracodawców w sezonie letnim.

Czy pracownik może odmówić pracy w upale?

Co do zasady samego upału nie traktuje się jako podstawy do odmowy pracy, ale pracownik ma takie prawo, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia. Uprawnienie to wynika z art. 210 Kodeksu pracy.

Korzystając z tego prawa, pracownik musi niezwłocznie zawiadomić przełożonego, a za czas powstrzymania się od pracy zachowuje prawo do wynagrodzenia. Przepis nie obejmuje osób, których obowiązkiem jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia. W praktyce powołanie się na art. 210 wyłącznie z powodu temperatury bywa trudne, ponieważ brak twardego górnego progu utrudnia wykazanie bezpośredniego zagrożenia.

Czy pracodawca może polecić pracę zdalną z powodu upału?

Tak, w określonych sytuacjach. Praca zdalna może być narzędziem ochrony przed upałem, na wniosek pracownika jako praca zdalna okazjonalna lub na polecenie pracodawcy, gdy zapewnienie bezpiecznych warunków w dotychczasowym miejscu pracy nie jest czasowo możliwe z powodu siły wyższej.

Okazjonalna praca zdalna przysługuje pracownikowi w wymiarze do 24 dni w roku kalendarzowym na jego wniosek, bez większości formalności. Polecenie pracy zdalnej przez pracodawcę wymaga wcześniejszego oświadczenia pracownika, że dysponuje warunkami lokalowymi i technicznymi do jej wykonywania. Podstawą są przepisy o pracy zdalnej w Kodeksie pracy, obowiązujące od 2023 roku.

Kogo prawo chroni szczególnie podczas upałów?

Najmocniejszą ochronę mają trzy grupy: pracownicy młodociani, kobiety w ciąży i karmiące oraz, w węższym zakresie, osoby zatrudnione poza stosunkiem pracy. Dla każdej z nich przepisy przewidują odrębne zasady.

Czy można zatrudniać młodocianych w czasie upałów?

Nie w warunkach gorących. Pracownicy młodociani nie mogą w ogóle wykonywać pracy w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 30°C, a wilgotność względna przekracza 65%. To jedyny twardy górny limit temperatury w polskim prawie pracy. Zasada wynika z wykazu prac wzbronionych młodocianym.

Czy kobiety w ciąży i karmiące mogą pracować w upale?

Nie w warunkach dużych wahań mikroklimatu. Kobiety w ciąży i w okresie karmienia nie mogą pracować w środowisku o dużych wahaniach parametrów mikroklimatu, w szczególności przy nagłych zmianach temperatury powietrza przekraczających 15°C, jeśli nie ma możliwości co najmniej 15-minutowej adaptacji w pomieszczeniu o temperaturze pośredniej.

Wynika to z rozporządzenia Rady Ministrów z 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących piersią. Ograniczenia obejmują również pracę w mikroklimacie gorącym.

Czy obowiązki BHP w upały dotyczą zleceniobiorców i samozatrudnionych?

Tak, w odpowiednim zakresie. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dotyczy nie tylko pracowników na umowie o pracę, lecz także osób na umowach cywilnoprawnych oraz samozatrudnionych, jeśli pracują w zakładzie lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Podstawą jest art. 304 § 1 Kodeksu pracy.

Bezwzględny obowiązek zapewnienia napojów i posiłków profilaktycznych dotyczy pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy. Wobec zleceniobiorców i samozatrudnionych pracodawca odpowiada za ogólne warunki BHP, a przepisy nie rozstrzygają sztywno, w jaki sposób ma to zrobić, więc może realizować ten obowiązek dowolnymi skutecznymi środkami.

Co grozi pracodawcy za brak ochrony pracowników przed upałem?

Za nieprzestrzeganie przepisów i zasad BHP pracodawcy lub osobie kierującej pracownikami grozi grzywna od 1 000 do 30 000 zł. Podstawą jest art. 283 Kodeksu pracy, a karę nakłada w trybie wykroczeniowym Państwowa Inspekcja Pracy.

W praktyce kontrole dotyczące upałów najczęściej weryfikują dostępność napojów, temperaturę w pomieszczeniach, organizację przerw oraz ujęcie stresu cieplnego w ocenie ryzyka zawodowego. Brak napojów przy przekroczonym progu temperatury jest typowym, łatwym do wykazania naruszeniem.

Co nowego w przepisach i działaniach PIP w 2026 roku?

W 2026 roku nie zmieniły się progi ani obowiązki opisane wyżej, zmieniła się natomiast intensywność działań Państwowej Inspekcji Pracy. Najważniejsze nowości to apel Głównego Inspektora Pracy, pierwsza dedykowana infolinia oraz wniosek resortu pracy o wzmożone kontrole.

• Apel GIP z 24 czerwca 2026 r. Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki zaapelował do pracodawców o zmniejszenie intensywności prac, zapewnienie dodatkowych przerw lub skrócenie norm czasu pracy oraz o stałą dostępność napojów przy przekroczeniu progów 28°C i 25°C.
• Infolinia ds. upałów. Od 26 czerwca 2026 r. działa pierwsza w historii PIP infolinia poświęcona wyłącznie wysokim temperaturom w pracy, pod numerem 22 626-43-67, czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 15.00.
• Wniosek o wzmożone kontrole. Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk zwróciła się do GIP o nasilenie kontroli przestrzegania praw pracowników chroniących przed upałami.

Te działania nie tworzą nowych obowiązków, ale zwiększają ryzyko kontroli i sankcji dla pracodawców, którzy lekceważą istniejące przepisy.

Co ma się zmienić od 2027 roku? Projekt maksymalnej temperatury pracy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowuje nowelizację ogólnych przepisów BHP, która po raz pierwszy wprowadziłaby górne limity temperatury w pracy. To na dzień publikacji projekt, a nie obowiązujące prawo, a planowany termin wejścia w życie przesuwano już kilkukrotnie, ostatnio na 1 stycznia 2027 r.

Założenia projektu w wersji z 2025 roku przewidują maksymalną temperaturę 35°C w pomieszczeniach pracy oraz 32°C przy ciężkiej pracy fizycznej na otwartej przestrzeni. Po przekroczeniu progu praca miałaby być czasowo wstrzymywana z zachowaniem pełnego wynagrodzenia, a obowiązki ochronne uruchamiałyby się już wcześniej, od 28°C w pomieszczeniach i 25°C przy pracy fizycznej lub na zewnątrz. Projekt zakłada też obowiązek monitorowania i dokumentowania temperatury.

Poniższa tabela zestawia stan obowiązujący w 2026 roku z założeniami projektu. Opracowanie własne autora na podstawie projektu nowelizacji i obowiązujących przepisów.

Zagadnienie	Stan na 2026 r. (obowiązuje)	Projekt (planowo od 2027 r.)
Górny limit w pomieszczeniach	brak	35°C
Górny limit przy ciężkiej pracy na zewnątrz	brak	32°C
Skutek przekroczenia limitu	brak twardego skutku	czasowe wstrzymanie pracy z zachowaniem wynagrodzenia
Próg obowiązków ochronnych	napoje od 28°C i 25°C	działania ochronne od 28°C i 25°C
Monitorowanie temperatury	brak wymogu	obowiązek pomiaru i dokumentowania

Status projektu pozostaje niepewny. Prace opóźniają się między innymi z powodu uwag do oceny skutków regulacji oraz zastrzeżeń organizacji pracodawców, zwłaszcza z branży budowlanej. Do czasu publikacji rozporządzenia w Dzienniku Ustaw obowiązuje stan opisany w pozostałej części artykułu.

Dlaczego w Polsce wciąż nie ma maksymalnej temperatury pracy?

Brak ogólnego górnego limitu wynika z konstrukcji przepisów BHP, które historycznie regulowały głównie dolne granice temperatury i obowiązki ochronne, a nie zakaz pracy powyżej określonej wartości. Od kilku lat trwa jednak debata o zmianie tego podejścia.

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych od 2021 roku postuluje wprowadzenie maksymalnej temperatury pracy na poziomie 30°C oraz limitu wilgotności. Przewodniczący OPZZ Piotr Ostrowski argumentuje: „Jeżeli mamy regulacje dotyczące temperatur minimalnych, dlaczego nie mielibyśmy mieć rozwiązań dotyczących temperatur maksymalnych?”. Podobne postulaty zgłaszał NSZZ „Solidarność”.

Polska nie jest tu wyjątkiem na tle Europy, bo Unia nie ma wspólnego przepisu o maksymalnej temperaturze pracy, a punktem odniesienia w debacie bywa Słowenia, gdzie temperatura w strefach pracy co do zasady nie może przekraczać 28°C. Skalę problemu pokazują dane międzynarodowe: według Międzynarodowej Organizacji Pracy w 2024 roku na nadmierne ciepło narażonych było rocznie ponad 2,4 mld pracujących, a Światowa Organizacja Zdrowia wiąże stres cieplny z ponad 175 tysiącami zgonów rocznie w europejskim regionie WHO. Badanie EU-OSHA z 2025 roku wskazuje, że około jednej trzeciej pracowników w UE jest narażonych na co najmniej jeden czynnik ryzyka związany ze zmianą klimatu, w tym co piąty na ekstremalne ciepło.

Co ciekawe, w polskich statystykach inspekcji pracy upał rzadko bywa przyczyną wypadków i skarg. Według danych Głównego Inspektoratu Pracy w latach 2023 do 2025 wpłynęło łącznie 277 skarg dotyczących wysokich temperatur, a liczba wypadków przy pracy powiązanych z upałem była jednocyfrowa. To jeden z argumentów w sporze o to, jak rygorystyczne powinny być nowe przepisy.

Najważniejsze pytania i odpowiedzi w temacie: Praca w upały. Jakie obowiązki ma pracodawca?

Jakie obowiązki ma pracodawca w czasie upałów?

Pracodawca ma obowiązek organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne warunki, co obejmuje skrócenie czasu pracy i wprowadzenie dodatkowych przerw. Musi również zapewnić odpowiednią temperaturę w pomieszczeniach oraz dostęp do napojów dla pracowników.

Czy pracodawca może skrócić czas pracy w upały?

Tak, pracodawca może skrócić czas pracy dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych. Pracownicy mają prawo do wynagrodzenia, nawet jeśli ich czas pracy jest skrócony poniżej norm ustawowych.

Jakie przerwy powinny być wprowadzone w czasie upałów?

Pracodawca może wprowadzić dodatkowe przerwy regeneracyjne lub wydłużyć istniejące przerwy w pracy. Dodatkowe przerwy są istotne dla zdrowia pracowników w trudnych warunkach atmosferycznych.

Jaką temperaturę należy zapewnić w miejscu pracy?

W pomieszczeniach pracy temperatura nie powinna być niższa niż 18 °C dla lekkiej pracy fizycznej oraz 14 °C w innych przypadkach. Wysoka temperatura powinna być monitorowana, aby zapewnić komfort i bezpieczeństwo pracowników.

Czy młodociani mogą pracować w upały?

Młodociani nie mogą pracować w pomieszczeniach, gdzie temperatura przekracza 30°C oraz wilgotność powyżej 65%. Przepisy te mają na celu ochronę ich zdrowia w trudnych warunkach.

Podsumowanie

Stan prawny na 2026 rok pozostaje zbieżny z zasadami opisywanymi od lat: napoje od 28°C i 25°C, minimalna temperatura 14°C i 18°C, ochrona młodocianych do 30°C oraz kobiet w ciąży i karmiących, a także obowiązki BHP wobec zleceniobiorców i samozatrudnionych. Nadal nie ma ogólnego górnego limitu temperatury, poza zakazem pracy młodocianych powyżej 30°C.

Najważniejsze zmiany dotyczą otoczenia, a nie samych progów. W 2026 roku PIP uruchomiła dedykowaną infolinię i nasila kontrole, a w tle czeka projekt limitów 35°C i 32°C, planowany najwcześniej na 2027 rok. Dla pracodawcy praktyczny wniosek jest prosty: warto już teraz traktować napoje, przerwy, temperaturę i ocenę ryzyka cieplnego jako standard, bo za ich zaniedbanie grozi grzywna do 30 000 zł, a ryzyko kontroli rośnie.